Do tej pory zajmowaliśmy się dwoma problemami: czego się uczyć i jak zmotywować się do nauki. Mamy więc jasne priorytety i sposób, żeby w ogóle siadać do nauki. Od teraz przechodzimy do trzeciego pytania: jak się uczyć.
Problem
Najpopularniejsze sposoby nauki są jednocześnie jednymi z najmniej skutecznych. Jest duża szansa, że Twoja nauka opiera się na robieniu notatek i biernym czytaniu, słuchaniu lub oglądaniu materiałów.
Przerabianie treści wielokrotnie ma ukrytą pułapkę. Tekst wydaje się znajomy, więc myślimy: "znam to". Tylko że rozpoznanie czegoś na kartce to zupełnie co innego niż przypomnienie sobie tego bez podglądania. A na egzaminie, w pracy i w prawdziwym życiu potrzebujemy właśnie tego drugiego.
Jest jeszcze jeden problemem, który jest najbardziej widoczny w nauce przedmiotów ścisłych. Uczymy się teorii zanim w ogóle poznamy problemy, które możemy dzięki niej rozwiązać. To sprawia, że nasz mózg nie potrafi połączyć teorii do zastosowania. Wtedy nie tylko pójdzie nam gorzej na egzaminie, ale też sama teoria będzie trudniejsza do przyswojenia.
Rozwiązanie
Zamiast biernie przerabiać materiał, sprawdzaj się. Zamknij materiały i próbuj odtworzyć z głowy to, czego się uczysz. Możesz rozwiązywać zadania, odpowiadać na pytania, tłumaczyć temat na głos albo wypisać na pustej kartce wszystko, co pamiętasz.
Co jeżeli lubisz notować
Często zdarzało mi się, że moi uczniowie lubili porządkować sobie wiedzę w notatkach, dlatego im polecałem tę technikę:
Zamiast streszczać materiał własnymi słowami, zapisuj pytania, na które ten materiał odpowiada. Te pytania staną się później Twoim testem. Gdy skończysz notować, odpowiedz na nie po kolei, najlepiej bez zaglądania do źródła. Same odpowiedzi to Twoje właściwe notatki, które rosną na jakości za każdym razem, gdy ponownie się testujesz.
Dlaczego to działa lepiej
Każde przypomnienie sobie czegoś wzmacnia to w pamięci. Przy okazji od razu widzisz, czego naprawdę nie umiesz, zamiast dowiedzieć się o tym na egzaminie. Samo przerabianie materiału nie daje żadnej z tych korzyści.
Jest jeden haczyk: sprawdzanie się jest męczące i wolniejsze niż np. czytanie. Możesz czuć, że ta metoda nie jest efektywna, bo nauka trwa dłużej i do tego na każdym kroku uświadamiasz sobie, że czegoś jeszcze nie umiesz. To nie znaczy, że robisz coś źle. Liczne badania mówią jasno - przez stosowanie tej techniki czujesz, że uczysz się wolniej, ale tak naprawdę jest odwrotnie.
Sprawdzaj się też przed nauką teorii
Najmniej intuicyjna zmiana, ale moim zdaniem najważniejsza, jeżeli zależy Ci na dogłębnym zrozumieniu: warto się testować nie tylko po nauce, ale też przed nią.
Zanim zaczniesz nowy dział, spróbuj rozwiązać z niego kilka zadań. Nie licz na to, że Ci się uda. Prawdopodobnie utkniesz, i o to chodzi. Dzięki temu:
- wiesz, jakie problemy dana teoria pozwala rozwiązać,
- widzisz, na czym polega trudność i dlaczego Twoje własne pomysły nie działają,
- kiedy w końcu poznajesz teorię, wiesz, po co ona jest, więc łatwiej ją zrozumieć i zapamiętać.
W ten sposób budujesz dogłębną intuicję, która pozwoli Ci rozwiązywać znacznie trudniejsze problemy. Dla wielu moich uczniów to sprawiało też, że nauka była ciekawsza. Teoria przestaje być zbiorem wzorów i definicji, a staje się odpowiedzią na coś, nad czym sam się zastanawiałeś.
Jeżeli nie zależy Ci tak bardzo na dogłębnym zrozumieniu, lepsze efekty osiągniesz przez samo przeczytanie treści zadań (nadal przed uczeniem się teorii).
Co zmienić
- Zanim zaczniesz nowy dział, spróbuj rozwiązać kilka zadań z tego działu, nawet jeśli nie wiesz jak. Wróć do teorii gdy poczujesz, że nie masz już pomysłów na rozwiązanie.
- Po poznaniu teorii zamknij materiał i zapisz lub powiedz na głos wszystko, co pamiętasz. Dopiero potem sprawdź, czego brakuje.
- Zamiast czytać rozwiązane zadania, najpierw spróbuj rozwiązać je sam. Zaglądaj do rozwiązania, gdy utkniesz. Idealnie, jeżeli będziesz szukać wskazówki, a nie rozwiązania.
- Zamieniaj notatki na pytania. Zamiast przepisywać definicję, zapisz pytanie, na które ona odpowiada.
- Przerabianie materiałów traktuj jako część nauki, a nie całość. Zawsze dodaj do nich moment sprawdzenia siebie.